दसरा सण मराठी माहिती | Dasra San Marathi Mahiti

प्रस्तावना

 Dasra San Marathi Mahiti मित्रांनो, आज आपण दसरा सण मराठी माहिती | Dasra San Marathi Mahiti या विषयावर महत्वपूर्ण लेख लिहिण्यासाठी हाती घेतला आहे. हा लेख आपण वाचल्यानंतर आवडल्यास आपल्या वाचक प्रेमी मित्रांना आवश्यक शेअर करा ही नम्र विनंती.भारतीय संस्कृती ही सण आणि उत्सवांची संस्कृती आहे. वर्षभरात अनेक सण येतात, पण त्यात दसरा या सणाला अनन्यसाधारण महत्व आहे. अश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील दहाव्या दिवशी येणारा हा सण साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक मानला जातो. नवरात्रीच्या नऊ दिवसांनंतर येणारा दहावा दिवस म्हणजे विजयादशमी. Dasra San Marathi Mahiti

 Dasra San Marathi Mahiti

हा सण फक्त धार्मिक नाही तर तो वाईटावर चांगल्याचा विजय साजरा करणारा सण आहे. प्रभू श्रीरामाने रावणावर आणि देवी दुर्गेने महिषासुरावर मिळवलेला विजय म्हणजेच दसरा. महाराष्ट्रात या सणाला "सोने लुटणे" असे म्हणतात. आपट्याची पाने सोने म्हणून एकमेकांना दिली जातात आणि "सोने घ्या, सोन्यासारखे रहा" असे म्हटले जाते. शेतकरी, व्यापारी, विद्यार्थी, सर्वांसाठी हा शुभ आणि नवीन सुरुवातीचा दिवस मानला जातो. 'Dasra San Marathi Mahiti 'या लेखात आपण दसरा सणाचा इतिहास, त्यामागील पौराणिक कथा आणि महाराष्ट्रात तो कसा साजरा केला जातो, याची सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.

दसरा सण मराठी माहिती | Dasra San Marathi Mahiti

दसरा हा भारतीय संस्कृतीतील सर्वात महत्वाचा आणि शुभ सणांपैकी एक आहे. हिंदू पंचांगानुसार अश्विन महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील दहाव्या दिवशी दसरा साजरा केला जातो. नवरात्रीच्या नऊ दिवसांच्या उपवासानंतर दहाव्या दिवशी हा सण येतो म्हणून याला विजयादशमी असेही म्हणतात. हा सण वाईटावर चांगल्याचा विजय म्हणून साजरा केला जातो.

दसऱ्याचे पौराणिक महत्व

दसरा सणामागे दोन मोठ्या पौराणिक कथा सांगितल्या जातात.

पहिली कथा रामायणातील आहे. प्रभू श्रीरामाने नऊ दिवस देवी दुर्गेची पूजा करून दहाव्या दिवशी रावणाचा वध केला. रावण हा दहा तोंडाचा राक्षस होता जो अहंकार आणि वाईटाचे प्रतीक मानला जातो. रामाने त्याचा वध करून सीतेची सुटका केली आणि सत्याचा विजय झाला. म्हणून या दिवसाला विजयादशमी म्हणतात. Dasra San Marathi Mahiti

दुसरी कथा महाभारतातील आहे. पांडवांना 12 वर्षे वनवास आणि 1 वर्ष अज्ञातवास भोगावा लागला. अज्ञातवासात जाताना त्यांनी आपली सर्व शस्त्रे शमीच्या झाडावर लपवून ठेवली होती. अज्ञातवास संपल्यावर दसऱ्याच्या दिवशी त्यांनी ती शस्त्रे परत काढली आणि कौरवांवर विजय मिळवला. शमीच्या झाडाची पूजा करण्याची परंपरा यामुळेच सुरु झाली. Dasra San Marathi Mahiti

याशिवाय याच दिवशी देवी दुर्गेने महिषासुर नावाच्या राक्षसाचा वध केला होता अशीही कथा आहे. नऊ दिवस युद्ध करून दहाव्या दिवशी देवीने विजय मिळवला. Dasra San Marathi Mahiti

दसरा साजरा करण्याची पद्धत - महाराष्ट्रात

महाराष्ट्रात दसरा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक मानला जातो. या दिवशी कोणतेही नवीन काम सुरु केले तर त्यात यश मिळते अशी श्रद्धा आहे.

1.  आपट्याची पाने - सोने लुटणे: महाराष्ट्रात दसऱ्याला आपट्याच्या पानांना सोने मानले जाते. लोक एकमेकांना आपट्याची पाने देतात आणि "सोने घ्या, सोन्यासारखे रहा" असे म्हणतात. पूर्वीच्या काळी आपट्याच्या झाडाखाली सोन्याच्या मोहरा सापडल्या होत्या अशी आख्यायिका आहे. याला सोने लुटणे असे म्हणतात. लहान मुले घरोघरी जाऊन सोने गोळा करतात.

2.  शमीच्या झाडाची पूजा: शेतकरी आणि व्यापारी शमीच्या झाडाची पूजा करतात. शस्त्रे, अवजारे, यंत्रे, वह्या, पुस्तके यांची पूजा या दिवशी केली जाते. याला शस्त्रपूजा किंवा आयुध पूजा म्हणतात.

3.  सरस्वती पूजन: विद्यार्थी या दिवशी पुस्तकांची आणि सरस्वती देवीची पूजा करतात. नवीन अक्षर गिरवण्याची सुरुवात दसऱ्यापासून करणे खूप शुभ मानले जाते. याला विद्यारंभ म्हणतात.

4.  सीमोल्लंघन: गावाची सीमा ओलांडून जाणे याला सीमोल्लंघन म्हणतात. पूर्वी राजे-महाराजे दसऱ्याच्या दिवशी दुसऱ्या राज्यावर आक्रमण करण्यासाठी सीमोल्लंघन करायचे.

5.  रावण दहन: उत्तर भारतात दसऱ्याला मोठमोठे रावणाचे पुतळे बनवून त्याचे दहन केले जाते. महाराष्ट्रात नागपूर आणि काही ठिकाणी ही परंपरा पाहायला मिळते.

दसऱ्याचे सामाजिक आणि शेती विषयक महत्व

दसरा हा फक्त धार्मिक सण नाही तर तो शेतीशी जोडलेला सण आहे. या काळात खरीप पिके कापणीला आलेली असतात. शेतकरी नवीन धान्याची पूजा करतो. पावसाळा संपून नवीन हंगाम सुरु होतो. त्यामुळे शेतकऱ्यांसाठी हा आनंदाचा काळ असतो. Dasra San Marathi Mahiti

सामाजिक दृष्टीने पाहिले तर दसरा हा एकत्र येण्याचा सण आहे. सर्व भेदभाव विसरून लोक एकमेकांना सोने देतात, गोडधोड वाटतात. घरातील वडीलधाऱ्या माणसांच्या पाया पडून आशीर्वाद घेतला जातो. नोकरी, व्यवसायात नवीन सुरुवात करण्यासाठी हा दिवस सर्वोत्तम मानला जातो. अनेक लोक या दिवशी नवीन वाहन, घर, दुकान खरेदी करतात. Dasra San Marathi Mahiti

दसरा आणि मराठी संस्कृती

मराठी माणसासाठी दसरा हा दिवाळी इतकाच मोठा सण आहे. या दिवशी महाराष्ट्रातील कुटुंबांमध्ये पुरणपोळी, श्रीखंड-पुरी असा गोड स्वयंपाक केला जातो. महिला नवीन साडी नेसतात, पुरुष नवीन कपडे घालतात. लहान  मुलांना या दिवशी पाटीवर सरस्वती काढून "ॐ" लिहायला शिकवले जाते."  Dasra San Marathi Mahiti" महाराष्ट्रातील साडेतीन शक्तीपीठे - कोल्हापूरची महालक्ष्मी, तुळजापूरची तुळजाभवानी, माहूरची रेणुका आणि वणीची सप्तशृंगी या ठिकाणी दसऱ्याला मोठी जत्रा भरते. हजारो भाविक दर्शनाला जातात.

विजयादशमीचा संदेश

दसरा आपल्याला एक महत्वाचा संदेश देतो - कितीही मोठा अहंकार असो, कितीही मोठे वाईट असो, शेवटी सत्याच विजय होतो. आपल्या मनातील राग, द्वेष, लोभ, अहंकार या दहा वाईट गोष्टी म्हणजेच रावणाचे दहा तोंडे. या दसऱ्याला त्या वाईट गोष्टी जाळून टाकण्याचा संकल्प करायला हवा. Dasra San Marathi Mahitiम्हणूनच दसरा हा फक्त सण नाही तर जीवन जगण्याची प्रेरणा आहे. चांगले वागा, सत्याच्या मार्गावर चाला, हा संदेश हा सण आपल्याला देतो.

निष्कर्ष

अशा प्रकारे दसरा हा वाईटावर चांगल्याचा, अंधारावर प्रकाशाचा आणि असत्यावर सत्याचा विजय साजरा करणारा सण आहे. या दिवशी आपण सर्वांनी एकमेकांना सोने देऊन नात्यातील गोडवा वाढवावा आणि नवीन कामाची सुरुवात करावी. तुम्हा सर्वांना दसऱ्याच्या हार्दिक शुभेच्छा! Dasra San Marathi Mahiti

सारांश

दसरा किंवा विजयादशमी हा अश्विन शुद्ध दशमीला साजरा होणारा हिंदू धर्मातील प्रमुख सण आहे. हा सण वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक आहे. या दिवशी प्रभू श्रीरामाने रावणाचा वध केला आणि देवी दुर्गेने महिषासुराचा वध केला अशी मान्यता आहे.महाराष्ट्रात या सणाचे विशेष महत्व आहे. हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक शुभ मुहूर्त मानला जातो. या दिवशी आपट्याची पाने सोने म्हणून वाटली जातात, शमीच्या झाडाची आणि शस्त्रांची पूजा केली जाते, आणि नवीन कामांची सुरुवात केली जाते. विद्यार्थी सरस्वती पूजन करतात तर शेतकरी नवीन पिकाची पूजा करतात.थोडक्यात, दसरा हा फक्त एक सण नसून सत्य, विजय आणि नवीन सुरुवातीची प्रेरणा देणारा उत्सव आहे. तो आपल्याला आपल्या मनातील वाईट विचारांचा त्याग करून चांगल्या मार्गावर चालण्याचा संदेश देतो.

FAQ 

प्रश्न 1: दसरा सण का साजरा केला जातो?

उत्तर: वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक म्हणून प्रभू श्रीरामाने रावणावर मिळवलेल्या विजयाच्या आनंदात दसरा साजरा केला जातो.

प्रश्न 2: दसऱ्याला विजयादशमी का म्हणतात?

उत्तर: नवरात्रीच्या नऊ दिवसांनंतर दहाव्या दिवशी विजय मिळाल्यामुळे या दिवसाला विजयादशमी असे म्हणतात.

प्रश्न 3: महाराष्ट्रात दसऱ्याला सोने का वाटतात?

उत्तर: आपट्याच्या झाडाखाली सोन्याच्या मोहरा सापडल्याच्या आख्यायिकेमुळे आपट्याच्या पानांना सोने मानून एकमेकांना वाटले जाते.

प्रश्न 4: दसरा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक का आहे?

उत्तर: या दिवशी कोणतेही नवीन काम सुरु केले तर त्यात नक्की यश मिळते अशी मान्यता असल्यामुळे हा शुभ मुहूर्त मानला जातो.

प्रश्न 5: दसऱ्याच्या दिवशी कोणती पूजा केली जाते?

उत्तर: या दिवशी शस्त्रपूजा, शमीच्या झाडाची पूजा, सरस्वती पूजा आणि वह्या-पुस्तकांची पूजा केली जाते.

वाचा-निरनिराळ्या विषयावर माहिती प्राप्त करण्यासाठी आमचे खालील लेख आवश्यक वाचा. 

राष्ट्रमाता जिजामाता मराठी माहिती